Mindfulness werkt bij diversiteit aan problemen

Mindfulness werkt bij diversiteit aan problemen - Yulius Academie

 

Mindfulness, letterlijk vertaald als “opmerkzaamheid’’ wint binnen de GGZ steeds meer aan populariteit. In een 8-weekse training leren cliënten zich bewust te zijn van het hier en nu, zonder dit te willen veranderen of erover te oordelen. Hoe effectief is mindfulness en wat gebeurt er in de hersenen? Helpt mindfulness ook specifieke doelgroepen, zoals hartpatiënten, of mensen met borderline? Deze vragen wilde senior-onderzoeker Rinske Gotink van de Yulius Academie beantwoord krijgen met haar onderzoek, waarop zij inmiddels gepromoveerd is.

 

Rinske en collega’s doken allereerst in de bestaande onderzoeken naar de werkzaamheid van mindfulness. Daar bleek al veel over geschreven te zijn. Bij zowel gezonde personen als bij mensen met medische en psychische klachten, verminderde mindfulness depressie, angst en stress. Ook verbeterde hun kwaliteit van leven en voelden ze zich lichamelijk gezonder. Rinske: “Mindfulness leert mensen anders naar hun klachten kijken. Ze leren om pijn, emoties en gedachtes te onderscheiden, en ook hun reactie daarop. Door die bewustwording kunnen ze er anders mee omgaan. Met meer mildheid en acceptatie en zonder te veroordelen.’’

 

De hersenen
Ook bestudeerde Rinske onderzoeken die met hersenscans het effect van mindfulness op de hersenen onderzochten. Want wat gebeurt er in de hersenen van een mindfulness-beoefenaar? Daaruit bleek dat bepaalde hersengebieden actiever werden; gebieden die verband houden met meer aandachtsregulatie, perspectief nemen, geheugen en bewustwording. De prefrontale cortex en hippocampus bijvoorbeeld. De amygdala, een hersenstructuur die bepaalt of iets bedreigend is, werd juist minder actief. Deze kalmeerde eerder nadat deelnemers emotionele plaatjes zagen. “De mindfulness-groep was zich bewuster van hun reactie en kon daardoor eerder terugschakelen, terwijl de controlegroep in hun reactie bleef ‘hangen’. Met betere emotieregulatie in de mindfulness-groep als gevolg,’’ vervolgt Rinske.

 

Hartpatienten
Het team onderzocht ook mindfulness bij hartpatiënten. In een online training bekeken de deelnemers filmpjes, deden audio-meditaties, en kregen via de app wekelijkse herinneringen hoe mindful ze waren. Na de training presteerden ze beter op een korte looptest dan de controlegroep. Een jaar later was dit effect zelfs toegenomen. Ook verlaagde hun hartslag. De onderzoekers denken dat de training zorgt voor minder stress, een verlaagde bloeddruk en daarmee een betere conditie, die tot uitdrukking komt in een verbeterde prestatie op de looptest. “Bij een online training is het makkelijker om af te haken dan bij een groepstraining, waarin een trainer frustraties bespreekt en feedback geeft. We verwachten dan ook dat een groepstraining nóg meer effect oplevert.’’

 

Rinske en haar team vroeg deelnemers van een mindfulness groepstraining na afloop mee te doen aan een looptraining “mindful wandelen” van 1 dag, 3 of 5 dagen. Hoe meer men wandelde, des te opmerkzamer en positiever de stemming.   

 

Borderline
Ook bij borderline-patienten bleek een mindfulnesstraining positief uit te pakken. “Het is wel heel belangrijk de training aan te passen aan de specifieke groep”, aldus Rinske. “Zo hebben borderline-patienten moeite om de adem als leidraad te nemen. Het is voor hen niet tastbaar genoeg. Zij gebruikten hiervoor bijvoorbeeld een ’hier-en-nu’-steen die ze konden vastpakken en als anker gebruiken.” Een half uur zittend mediteren met de aandacht op de ademhaling, is voor borderlinepatiënten ook teveel. “Bij deze patiënten zijn korte en praktische oefeningen geschikter, net als een focus op emotieregulatie.”

 

In het literatuuronderzoek keken de onderzoekers naar twee soorten minfulness-trainingen, de 8-weekse Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) en de Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT). Beide trainen observeren wat zich van binnen afspeelt, deze observaties beschrijven, niet-reageren, en niet oordelen. Waar MBSR zich sterk richt op fysieke uitingen van stress, richt MBCT zich meer op cognitieve aspecten.